{"id":144866,"date":"2021-04-21T15:15:45","date_gmt":"2021-04-21T13:15:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.visitliptov.sk\/nepoznany-liptov\/zhmotnenie-pastierskej-kultury\/"},"modified":"2021-05-26T12:13:30","modified_gmt":"2021-05-26T10:13:30","slug":"dorobek-materialny-kultury-pasterskiej-i-urok-ekspozycji-owczarskiej","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/nieznany-liptow\/dorobek-materialny-kultury-pasterskiej-i-urok-ekspozycji-owczarskiej\/","title":{"rendered":"Dorobek materialny kultury pasterskiej i urok ekspozycji owczarskiej"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Dorobek materialny kultury pasterskiej
i urok ekspozycji owczarskiej<\/p>\n\n\n\n

Iveta Zuzkinov\u00e1 – etnolo\u017cka i Ji\u0159i P\u0159ibyl – konserwator zabytk\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

kwiecie\u0144 2021<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/span>Pani Iveta Zuskinov\u00e1 to wybitna znawczyni wielu temat\u00f3w, kt\u00f3ra bada pasterstwo i owczarstwo na Liptowie. Kultura pasterska to dla niej prawdziwy fenomen, za\u015b pasja, z jak\u0105 po\u015bwi\u0119ca si\u0119 temu zagadnieniu, jest wprost zara\u017aliwa. Razem z panem Ji\u0159\u00edm P\u0159ibylem zaanga\u017cowali si\u0119 w przygotowanie wyj\u0105tkowej ekspozycji owczarskiej, kt\u00f3ra pozwala na podr\u00f3\u017c w czasie i przestrzeni.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest pani wybitn\u0105 etnolo\u017ck\u0105. Co nale\u017cy rozumie\u0107 przez to okre\u015blenie?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jako etnolog ca\u0142e swoje \u017cycie zawodowe po\u015bwi\u0119ci\u0142am pracy w muzeum, badaniom nad kultur\u0105 ludow\u0105, kt\u00f3ra jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana i ciekawa. W pewnym momencie \u017cycia zainteresowa\u0142am si\u0119 przejawami tej kultury. W tym czasie po\u015bwi\u0119ci\u0142am si\u0119 badaniom i opracowaniom, a p\u00f3\u017aniej publikacjom z dziedziny sza\u0142a\u015bnictwa i owczarstwa.<\/em><\/em><\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Czy trudno jest przenie\u015b\u0107 pod dach 500 lat historii ludzi zwi\u0105zanych z owczarstwem?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Nie powiedzia\u0142bym, \u017ce to akurat trudne. Trudniejszym zadaniem jest zaprezentowanie tej kultury. My jednak mieli\u015bmy i wci\u0105\u017c mamy to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce pasterstwo by\u0142o i wci\u0105\u017c jest \u017cywe. Mia\u0142am okazj\u0119 pozna\u0107 autentyczne postaci. Byli to pasterze, kt\u00f3rzy mieszkali w g\u00f3rskich sza\u0142asach, a swoje zwierz\u0119ta doili r\u0119cznie. Dzi\u015b ju\u017c rzadziej doi si\u0119 r\u0119cznie, a owce cz\u0119sto nie s\u0105 zamykane na noc w koszarach, jak dawniej, lecz w budynkach, gospodarstwach, sp\u00f3\u0142dzielniach rolniczych. Praca pasterza unowocze\u015bni\u0142a si\u0119, ale na szcz\u0119\u015bcie kultura przetrwa\u0142a.<\/em><\/em><\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Czy istnia\u0142a szko\u0142a bac\u00f3w? Czy owczarstwo to dobrze udokumentowane zagadnienie?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tak, istnia\u0142a specjalna szko\u0142a bac\u00f3w przy instytucie badawczym w Trenczynie. To tutaj na przyk\u0142ad bacowie pochodz\u0105cy z prostych rodzin przybywali zim\u0105, \u017ceby uczy\u0107 si\u0119 opieki nad zwierz\u0119tami i podstaw mleczarstwa. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ca\u0142a kultura pasterska jako ca\u0142o\u015b\u0107 jest dobrze udokumentowanym zagadnieniem i obejmuje takie tematy jak owczarstwo i sza\u0142a\u015bnictwo.<\/em><\/em><\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Jakie s\u0105 wytwory materialne kultury pasterskiej?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

S\u0105 to r\u00f3\u017cnego rodzaju artefakty, takie jak pasy, koszule, kierpce czy ciupagi. Pasa cz\u0119sto nie zdejmowano na noc, poniewa\u017c dodawa\u0142 si\u0142y, a tak\u017ce chroni\u0142 brzuch i krzy\u017ce przed przeci\u0105giem i ch\u0142odem. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 by\u0142a jednak torba pasterska, kt\u00f3r\u0105 mieli tylko owczarze. To po niej mieszka\u0144cy od razu potrafili rozpozna\u0107, kto jest bac\u0105, kto pasterzem czy juhasem.<\/em><\/em><\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Jakimi lud\u017ami byli i s\u0105 bacowie?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Musieli to by\u0107 przede wszystkim silni i zdeterminowani m\u0119\u017cczy\u017ani. Wykonywali ci\u0119\u017ck\u0105 fizyczn\u0105 prac\u0119, sypiali przykryci tylko kocem czy elementem w\u0142asnej garderoby. Musieli przez ca\u0142\u0105 noc utrzymywa\u0107 ogie\u0144, a gdy w \u015brodku nocy co\u015b si\u0119 dzia\u0142o, na przyk\u0142ad sza\u0142as zaatakowa\u0142y wilki lub inne drapie\u017cniki, albo cho\u0107by przemytnicy lub zb\u00f3jnicy, musieli by\u0107 gotowi do obrony. Byli to bardzo krzepcy, zdrowi m\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rzy niejednokrotnie pracowali od najm\u0142odszych lat do p\u00f3\u017anej staro\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mawiano, \u017ce bacowie to uczeni i jasnowidze. Czasami przypisywano im nadprzyrodzone zdolno\u015bci. Musieli zna\u0107 si\u0119 na przyrodzie, umie\u0107 zaj\u0105\u0107 si\u0119 owcami i zadba\u0107 o siebie, bo nieraz ca\u0142y sezon od wiosny do jesieni sp\u0119dzali sami w bac\u00f3wce.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Panie Ji\u0159i, muzea nie s\u0105 miejscami, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 m\u0142odych, jednak Muzeum Owczarstwa jest na tyle unikalne, \u017ce potrafi zachwyci\u0107 chyba ka\u017cdego. Na czym to polega?<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ta ekspozycja dos\u0142ownie pozwala na podr\u00f3\u017c w czasie, pokazuje, jak ludzie \u017cyli w przesz\u0142o\u015bci.  <\/em><\/p>\n\n\n\n

Mie\u015bci si\u0119 w zabytkowym budynku, kt\u00f3ry na poz\u00f3r wydaje si\u0119 niezwi\u0105zany z tematem. Jednak poddasze z kominami i piecami pozwoli\u0142o na stworzenie wspania\u0142ego klimatu do prezentacji ekspozycji. Mo\u017cna tu zobaczy\u0107, jak bacowie si\u0119 ubierali, obejrze\u0107 przedmioty codziennego u\u017cytku wykorzystywane podczas pracy. Prawdziw\u0105 gratk\u0105 jest tradycyjna koliba z wyposa\u017ceniem. Uwag\u0119 zwracaj\u0105 tak\u017ce ornamenty na przedmiotach u\u017cywanych przy przetw\u00f3rstwie mleka, odzie\u017cy i materia\u0142ach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dla mnie najwa\u017cniejszym walorem ekspozycji jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 po\u0142\u0105czenia dokumentacji fotograficznej z autentycznymi postaciami. To ci, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119cili tej pracy ca\u0142e \u017cycie, przez wiele lat b\u0119d\u0105c bacami oraz ich pomocnicy, uwiecznieni na oryginalnych fotografiach<\/em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zwie\u0144czeniem ca\u0142ej wystawy s\u0105 instrumenty, takie jak skrzypce, gajdy, tr\u0105by pasterskie, jednak dla mnie najbardziej charakterystycznym elementem muzycznym kultury pasterskiej s\u0105 oczywi\u015bcie dzwonki, kt\u00f3re te\u017c tutaj prezentujemy. Nosi\u0142y je ca\u0142e generacje owiec, kt\u00f3rymi zajmowa\u0142y si\u0119 pokolenia ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cych ludzi. M\u0142odzi mog\u0105 nimi podzwoni\u0107 i na pewno nie zapomn\u0105 ich d\u017awi\u0119ku, gdy\u017c zrozumiej\u0105, jak wa\u017cne jest zachowanie tradycji.<\/em> <\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Czym wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 Pana zdaniem budynek Muzeum Etnograficznego w Liptowskim Hradku?<\/h2>\n\n\n\n

Jego specyfika tkwi ju\u017c samej w historii, kt\u00f3ra jest w niego wpisana. Budynek s\u0142u\u017cy\u0142 niegdy\u015b jako sk\u0142ad soli, urz\u0105d g\u00f3rniczy dla wydobywanej miedzi, a tak\u017ce siedziba prefekta pa\u0144stwa likawsko-hradeckiego. Wizja budynku urz\u0119dowego i administracyjnego z pomieszczeniami, w kt\u00f3rych wysocy kr\u00f3lewscy urz\u0119dnicy pe\u0142nili swoje obowi\u0105zki i misj\u0119 widoczna jest w ca\u0142ym wn\u0119trzu i jego surowej, funkcjonalnej architekturze. Budynek znajduje si\u0119 w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Wagu, rzeki, kt\u00f3ra by\u0142a wa\u017cnym szlakiem komunikacyjnym i handlowym wykorzystywanym do transportu towar\u00f3w i materia\u0142\u00f3w tratwami.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tera\u017aniejszo\u015b\u0107 wyra\u017cona zosta\u0142a przede wszystkim w warstwie tre\u015bciowej wystawy, kt\u00f3rej dope\u0142nieniem jest urzekaj\u0105ca przestrze\u0144. Przez histori\u0119 szlaku solnego i urz\u0119d\u00f3w, prezentacj\u0119 koronki i jej zastosowa\u0144 czy niemal zapomnianego rzemios\u0142a, jakim jest drukowanie tkanin a\u017c po ekspozycj\u0119 owczarstwa na poddaszu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czy jest co\u015b, z czego jest pan szczeg\u00f3lnie dumny w kontek\u015bcie remontu?<\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim fakt, \u017ce zakrojony na szerok\u0105 skal\u0119 remont uda\u0142o si\u0119 wykona\u0107. By\u0142 on realizowany etapami, pierwsze pi\u0119tro, poddasze, parter. Tym bardziej ciesz\u0105 efekty. Najwi\u0119kszym sukcesem jest odkrycie dekoracji malarskiej pomieszcze\u0144, a konkretnie malowide\u0142 zdobi\u0105cych stropy. Niekt\u00f3re pomieszczenia uda\u0142o si\u0119 kompleksowo odrestaurowa\u0107. Wielu osobom, kt\u00f3re uczestniczy\u0142y w remoncie nale\u017c\u0105 si\u0119 podzi\u0119kowania: wykonawcom, konserwatorom, pracownikom muzeum, sponsorom, a tak\u017ce m\u0142odemu pokoleniu, uczniom szko\u0142y stolarskiej. My\u015bl\u0119, \u017ce warto zobaczy\u0107 rezultaty.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
wi\u0119cej o muzeum<\/a><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pani Iveta Zuskinov\u00e1 to wybitna znawczyni wielu temat\u00f3w, kt\u00f3ra bada pasterstwo i owczarstwo na Liptowie. Kultura pasterska to dla niej …<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":140977,"parent":143655,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page_no-title.php","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"episode_type":"","audio_file":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","filesize_raw":"","footnotes":""},"class_list":["post-144866","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/144866"}],"collection":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=144866"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/144866\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/143655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/140977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=144866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}