{"id":144870,"date":"2021-04-29T15:59:09","date_gmt":"2021-04-29T13:59:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.visitliptov.sk\/nepoznany-liptov\/tam-kde-rano-zacina-o-pol-stvrtej\/"},"modified":"2021-05-26T12:12:56","modified_gmt":"2021-05-26T10:12:56","slug":"tam-gdzie-rano-zaczyna-sie-o-wpol-do-czwartej","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/nieznany-liptow\/szalasnictwo-i-pasterstwo\/tam-gdzie-rano-zaczyna-sie-o-wpol-do-czwartej\/","title":{"rendered":"Tam, gdzie rano zaczyna si\u0119 o wp\u00f3\u0142 do czwartej"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Tam, gdzie rano zaczyna si\u0119 o wp\u00f3\u0142 do czwartej<\/p>\n\n\n\n

Milan Gajan
w\u0142a\u015bciciel bac\u00f3wki Pastierska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

kwiecie\u0144 2021<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Je\u015bli przyjdziesz do bac\u00f3wki o czwartej nad ranem, nikogo tam nie znajdziesz. Owce s\u0105 ju\u017c w koszarze, pasterze doj\u0105, aby\u015bmy mieli \u015bwie\u017ce mleko, ser lub \u017c\u0119tyc\u0119. Nie tylko o porankach, ale og\u00f3lnie o sza\u0142a\u015bnictwie opowie pan Milan Gajan, w\u0142a\u015bciciel bac\u00f3wki Pastierska w Dolinie Bobroveckiej.<\/strong><\/em><\/em><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Panie Milanie, praca w bac\u00f3wce nie jest \u0142atwa. Na w\u0142asne oczy widzieli\u015bmy wczesne poranki, a tak\u017ce, co wszystko trzeba zrobi\u0107 w bac\u00f3wce. Dlaczego cz\u0142owiek wybiera tak\u0105 prac\u0119?<\/strong><\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Pami\u0119tam moment, w kt\u00f3rym zacz\u0119li\u015bmy hodowl\u0119 owiec. By\u0142o to 20 lat temu w Dolinie Bobroveckiej i pierwszym bod\u017acem by\u0142o to, \u017ce hodowla owiec i sza\u0142a\u015bnictwo w tej dolinie od kilku lat stagnowa\u0142o. Ostatni\u0105 bac\u00f3wk\u0119 mia\u0142 tutaj oko\u0142o 6 lat wcze\u015bniej doktor Frian, weterynarz, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 z pasterstwem g\u0142\u00f3wnie z powodu braku pastwisk, ale tak\u017ce zmian organizacyjnych i personalnych. Pe\u0142ni zapa\u0142u stworzyli\u015bmy bac\u00f3wk\u0119 z jednym z najlepszych wtedy bac\u00f3w – Fri\u010dem z Beh\u00e1roviec, kt\u00f3ry by\u0142 gwarancj\u0105 jako\u015bci. Ten \u015bwietny baca mia\u0142 ju\u017c swoich 100 owiec, a ludzie dawali mu jeszcze swoje. Tak to si\u0119 wszystko zacz\u0119\u0142o. Do dzisiaj sprawia mi to ogromn\u0105 rado\u015b\u0107 i co roku wprowadzam w tej pracy co\u015b nowego, id\u0119 do przodu. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce widz\u0119 po sobie kawa\u0142ek dobrze wykonanej pracy i \u017ce rozwijam si\u0119 dalej. W bac\u00f3wce ma to odzwierciedlenie g\u0142\u00f3wnie w produkcji, gdzie sprzeda\u017c produkt\u00f3w odbywa si\u0119 ju\u017c na zupe\u0142nie innym poziomie.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Co si\u0119 zmieni\u0142o w produkcji wyrob\u00f3w mleczarskich?<\/strong><\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Niegdy\u015b bryndz\u0119 przetwarzano wysoko w g\u00f3rach, a na d\u00f3\u0142 zwo\u017cona by\u0142a wozami. Produkcja musia\u0142a by\u0107 do tego dostosowana, poniewa\u017c w tych miejscach cz\u0119sto brakowa\u0142o wody. W tym czasie robiono wi\u0119cej oscypk\u00f3w, poniewa\u017c ser by\u0142 wtedy maksymalnie zag\u0119szczany, aby wydosta\u0142a si\u0119 z niego woda i wytrzyma\u0142 jak najd\u0142u\u017cej. Dzisiaj produkujemy ju\u017c mniej oscypk\u00f3w, zamiast tego robimy bochenki, kt\u00f3re s\u0105 smaczniejsze, a dzi\u0119ki technologii ch\u0142odzenia mo\u017cemy je przechowywa\u0107 d\u0142u\u017cej. Jeste\u015bmy ju\u017c w stanie wytwarza\u0107 stosunkowo trwa\u0142e i soczyste sery.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zmieni\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dzia do produkcji, a drewniane putry zosta\u0142y zast\u0105pione pojemnikami ze stali nierdzewnej. Dzi\u0119ki temu uda\u0142o si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 higien\u0119, kt\u00f3ra jest zawsze mile widziana. Dodatkowym atutem jest to, \u017ce pojemnik ze stali nierdzewnej ma podw\u00f3jn\u0105 \u015bciank\u0119, mo\u017cemy tam wla\u0107 ciep\u0142\u0105 wod\u0119, co u\u0142atwia obr\u00f3bk\u0119. Nowoczesna technologia naturalnie pomaga przy starej produkcji.<\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Produkujecie mleko niepasteryzowane. Co to znaczy?<\/strong><\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Owce wydoimy r\u0119cznie albo maszynowo. Takie dojenie musi odby\u0107 si\u0119 maksymalnie w ci\u0105gu dw\u00f3ch godzin, aby zapobiec rozwojowi niepo\u017c\u0105danych bakterii w mleku. Mleko owcze ma temperatur\u0119 oko\u0142o 30 stopni, nast\u0119pnie jest podgrzewane do 35 stopni, aby zachowa\u0107 sk\u0142adniki od\u017cywcze i nie zabija\u0107 \u017cywych kultur bakterii. Nast\u0119pnie dodaje si\u0119 podpuszczk\u0119, wymiesza i przetwarza. Powstaje z tego ser na bryndz\u0119 lub ser do w\u0119dzenia, albo \u015bwie\u017cy, od razu do sprzeda\u017cy.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Wspomnia\u0142 Pan o technologii ch\u0142odniczej, ale jak dawniej wo\u017cono bryndz\u0119, kiedy nie by\u0142o urz\u0105dze\u0144 ch\u0142odniczych?<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Na pewno bryndza to wytrzyma\u0142a. L\u00f3d trzymano w s\u0142omie, bryndz\u0119 w drewnianych<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Z Liptowa do Wiednia?<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tak, bryndza ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci mia\u0142a du\u017ce znaczenie lecznicze, by\u0142a uwa\u017cana za zdrow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. A t\u0105 nasz\u0105 liptowsk\u0105 zamawia\u0142 nawet dostojnik z Wiednia.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Powiedzia\u0142 Pan, \u017ce je\u015bli przyjdziemy do bac\u00f3wki o czwartej nad ranem, nikogo tam ju\u017c nie zobaczymy. Dlaczego?<\/strong><\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

B\u0119d\u0105 tam ju\u017c tylko psy str\u00f3\u017cuj\u0105ce. Re\u017cim jest twardy, a regularno\u015b\u0107 jest przywilejem kr\u00f3l\u00f3w. Rano owce id\u0105 do koszara, o czwartej pasterze siedz\u0105 ju\u017c przy nich i doj\u0105, o wp\u00f3\u0142 do sz\u00f3stej s\u0105 wydojone, a baca z juhasem id\u0105 do bac\u00f3wki przetwarza\u0107 mleko i robi\u0107 ser. Owce s\u0105 ponownie dojone o czwartej po po\u0142udniu, a nast\u0119pnie pas\u0105 si\u0119 a\u017c do zmroku.  <\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Jaka panuje hierarchia w bac\u00f3wce?<\/strong><\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Hierarchia jest bardzo wa\u017cna. Bac\u00f3wka bez jasno ustalonych zasad i g\u0142owy, kt\u00f3ra ni\u0105 rz\u0105dzi, rozpada si\u0119 zwykle w ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy. Baca jest w pe\u0142ni odpowiedzialny za swoj\u0105 prac\u0119 i dba o jako\u015b\u0107. Baca zajmuje si\u0119 dojeniem, a potem robieniem sera. Z kolei juhas doi i pomaga przy produkcji, gotuje \u017c\u0119tyc\u0119. Nasza \u017c\u0119tyca jest dobra, poniewa\u017c ludzie przy jej produkcji s\u0105 zawsze ci sami, a jeden cz\u0142owiek robi to zawsze tak samo dobrze.  W ten spos\u00f3b nie k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, nie maj\u0105 wym\u00f3wek jeden na drugiego, a w bac\u00f3wce panuje porz\u0105dek. Pasterze doj\u0105 i pas\u0105 owce. Wa\u017cnym cz\u0142onkiem za\u0142ogi jest tak\u017ce zaganiacz, kt\u00f3ry p\u0119dzi owce do dojenia. Zaganiacz pasie te\u017c stado jagnic, kt\u00f3re nie pas\u0105 si\u0119 z owcami, poniewa\u017c nie musz\u0105 mie\u0107 tak dobrej jako\u015bci trawy, w zwi\u0105zku z tym, \u017ce nie mia\u0142y jeszcze jagni\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

A co baca robi zim\u0105? Ma urlop?<\/strong><\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Zim\u0105 nasi pracownicy maj\u0105 jeszcze ci\u0119\u017csz\u0105 prac\u0119. Musz\u0105 r\u0119cznie obcina\u0107 owcom paznokcie i we\u0142n\u0119, a kiedy nadejdzie czas rui, musz\u0105 posortowa\u0107 owce i przygotowa\u0107 \u017c\u0142obek dla ma\u0142ych jagni\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

Wasz baca nie jest ani wysokim, ani du\u017cym m\u0119\u017cczyzn\u0105, ale jest Pan dla niego pe\u0142en podziwu, tak samo jak dla pozosta\u0142ych pasterzy. Co by Pan powiedzia\u0142, jacy oni s\u0105?<\/strong><\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

S\u0105 to przede wszystkim ludzie, kt\u00f3rzy kochaj\u0105 przyrod\u0119 i zwierz\u0119ta. Nie musz\u0105 by\u0107 wysocy, ale silni, zwinni i przede wszystkim ch\u0119tni do pracy. A co najwa\u017cniejsze, baca nie mo\u017ce by\u0107 leniwy, nie mo\u017ce spa\u0107 i wylegiwa\u0107 si\u0119 wtedy, kiedy trzeba robi\u0107, musi lubi\u0107 porz\u0105dek i zasady. Wcale nie jest \u0142atwo znale\u017a\u0107 dobrego bac\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli przyjdziesz do bac\u00f3wki o czwartej nad ranem, nikogo tam nie znajdziesz. Owce s\u0105 ju\u017c w koszarze, pasterze doj\u0105, aby\u015bmy mieli …<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":141197,"parent":144903,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page_no-title.php","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"episode_type":"","audio_file":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","filesize_raw":"","footnotes":""},"class_list":["post-144870","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/144870"}],"collection":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=144870"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/144870\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/144903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/141197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/plannervisit.krasno.dev\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=144870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}